mércores, 3 de maio de 2017

DAS COUSILIÑAS DE MORALES E OUTROS CONTOS DE PRIMAVERA


-Antiyer o monte fun
y atopein en rebullón
seis paxaros nun beirón;
dun cantazo mateín un:
a que naide do fiandón
atina cuantos quedaron
no beirón?...

Comezamos cos textos das cousiliñas de Morales na pasada tarde do 29 de abril nunha homenaxe infantil, franca e sinxela dos ninos/as da vila onde o autor comezou a escribir os seus Ensaios poéticos en dialecto berciano, como preludio á tradicional Festa do Maio.

Despois dun repaso dos meses e o refraneiro, abordamos as estaciois e distintas cousiliñas sobre fenómenos da natureza como a neve, o vento, asociados ao inverno ou a calor e o canto dos paxaros propio da primavera. Detivémos entón o noso xogo coas palabras para contar algún que outro conto...

A este lugar é unha villa
franca, garrida, sencilla,
 cos honores de ciudá,
 que de dous ríos na orilla
e nun val clavada está...
Sempre  na súa veiga,
cuando empeza a alumar a aurora,
 os paxariños gorxeando
despertan do sono blando ,
 a labieiriña pastora.
Nesta veiga, chea de olores
da escornacabra, artemisa
y outras mil diversas flores
dos mais brillantes colores,
acinga as plantas a brisa.

Xa chegara a primavera, os seus montes e camiños estaban cheos de flores de tantas formas e cores, amarelas, brancas, moradas e vermellas e nas árbores que contentas coas súas follas novas e verdes os paxaros recibían a estación da calor con cantos longos e alegres.

 Aquestes gigantes montes
Q´a cresta esconden no Cielo,
 Amenguan os horizontes,
 E manan dels mil fontes
Q´as presas forman do suelo.

Están cuallaos de castaños,
De rebolos y escambrois,
 E tein carreiros tamaños,
 Q´os do país y os estraños
 Pasan neles apretois.
Mudan nos zarzais y escobos
 Ailí as culebras rastreiras
 A camisa, e nas ladeiras
Dos caborcos tein os lobos
 Y as zorras as madrigueiras.

Brincan cervos e corciños
Por seus barrancos fragosos;
Polas matas cos fociños
 Se abren paso os xabariños
 E non faltan alguis osos.

 Pero tornemos á nosa villa
franca, garrida, sencilla,
c' os honores de Ciudá,
que de dóus rios n a orilla
 Pois os ninos neste día ían celebrar
 a festa do mes de maio, que marabilla.

-Mira, mira eiquí hai unha planta como murcha e semella ter os ollos tristes- dixo María-  que che parece se lle pregunto por que non está  contenta como as restantes plantas?

- Veña- respondeulle  Xanciño- pregúntalle que eu tamén quero sábelo.
-          Mire, señora planta, non nos podería dicir por que está tan triste.
E a planta, que era un maio, contestoulles:
-          Estou así tan triste e preocupado porque un amigo meu,unha cañabeira como min, e mais eu eiquí mesmo, antes do inverno, deitámonos a durmir, pero xa veu a calor, a primavera xa chegou e parece que non esperta, nin sequera cando pasou un burro fai un chisquiño facendo tremer todo o chan do camiño.
-          Non te prreocupes, amigo maio- Díxolle Xanciño_ que para iso estamos nós eiquí. María e mais eu, imos cantar unha canción que nos ensinou o meu avoíño para ver se a escuita o teu amigo dormiñón e así érguese da cama da terra.
Os dous rapaces cantaron con muita forza, case berrando:
Levántate maio, bastante dormiche, pasou un burro e non o sentiche!!
Pero non o maio dormiñón non se ergue
 Haberá que axudarlles a Xanciño e a María
Levántate maio, bastante dormiche, pasou un burro e non o sentiche!!
 Nada , nada non berrades nada e  esta cañabeira durmilona non esperta. A ver outra vez , máis forte:
Levántate maio, bastante dormiche, pasou un burro e non o sentiche!!

 Xusto nese momento comezouse a remover a terra e asomar un maíño pequerrechiño, pequerrechiño que foi abrindo as súas follas verdes brillantes e fermosas. Espreguizándose ben e disposto a ir botando as súas flores...

Este lugar é unha villa
franca, garrida, sencilla,
 cos honores de ciudá,
 que de dous ríos na orilla
e nun val clavada está.

Dos tesos q´a tein cercada

parece q´as crestas bican
 De noite a lua prateada,
Ou que´a ela se apelican
Ou que´está nelas sentada.


Saira a lúa e Xanciño e María íanse ir moi, moi contentos aquel día para a cama, e colorín, colorado.... Eh! Parade quietiños- dixo entón o avoíño.  - Antes de se deitar  vouvos preguntar: Non esquecestes algo, meus netiños, hai  que comer castañas o 1º de maio para que non che dea o desmaio!
Sacou  entón do bolso un puñado de castañas maias e déullelas para que as comesen e durmisen felices.


 Xa sabedes amiguiños e amiguiñas
Eiquí se acaban os contos e as cousiliñas
Aí van estas castañas ás arrebatiñas!!!


Ningún comentario:

Publicar un comentario